Μεταξάτα

Τα Μεταξάτα είναι χωριό της νότιας Κεφαλονιάς, της άλλοτε επαρχίας Κραναίας. Ανήκει στη δημοτική ενότητα Λειβαθούς και στην απογραφή του 2021 είχε 439 κατοίκους. Βρίσκεται περίπου 10 χλμ. ΝΑ από το Αργοστόλι, σε υψόμετρο 140 μ.

Τα Μεταξάτα απέκτησαν το όνομά τους από τον Βυζαντινό ευγενή, υπασπιστή του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ’ Παλαιολόγου, Μάρκο Αντώνιο Μεταξά, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην περιοχή (που έως τότε λεγόταν Φραντζάτα) το 1455, δύο μόλις χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453). Η αρχική ονομασία ήταν «χωριό των Μεταξάδων», η οποία με τον χρόνο μεταβλήθηκε σε «Μεταξάτα». Από το χωριό κατάγονται επιφανή μέλη της ιστορικής οικογένειας Μεταξά όπως τα αδέρφια Ανδρέας και Κωνσταντίνος Μεταξάς, που ηγήθηκαν δύναμης Κεφαλλήνων που συμμετείχε στην Επανάσταση του 1821 στην Πελοπόννησο.

Η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την αρχαιότητα όπως υποδηλώνουν οι Μυκηναϊκοί Τάφοι που ανακαλύφθηκαν στην περιοχή «Χαλικερά» από τον αρχαιολόγο Σπύρο Μαρινάτο, με φτωχότερα όμως ευρήματα από αυτούς των Μαζαρακάτων και των Τάφων της Λακήθρας. Κατά το πέρασμά του από τον Κεφαλονιά το 1777, ο Κοσμάς ο Αιτωλός δίδαξε στην περιοχή «Σταυρός» των Μεταξάτων. Μέχρι τους σεισμούς του 1953, ένα κουβούκλι με ξύλινο σταυρό μαρτυρούσε το ακριβές σημείο όπου έμεινε.

Τα Μεταξάτα το 1830
Υδατογραφία, δωρεά Δαμιανού Κυριαζή, Μουσείο Μπενάκη

Στο χωριό έζησε επίσης το 1823 επί πέντε μήνες ο Λόρδος Βύρων, προτού μεταβεί στο Μεσολόγγι, γράφοντας μάλιστα και αρκετά ποιήματα για την περιοχή και τις φυσικές ομορφιές της. Σήμερα στην κεντρική πλατεία του χωριού υπάρχει ο ανδριάντας του και σε κοντινή απόσταση το σπίτι όπου έζησε. Στην είσοδό του δεσπόζει αναμνηστική πλάκα που μνημονεύει τον μεγάλο φιλέλληνα ποιητή.

Δίπλα στην κεντρική πλατεία του χωριού βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Αγίας Παρασκευής, κλασικό δείγμα επτανησιακής αρχιτεκτονικής, που ανοικοδομήθηκε αμέσως μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1953. Στο καμπαναριό της εκκλησίας έχει τοποθετηθεί αναμνηστική πλάκα προς τιμήν του πλοιάρχου Γερασίμου Β. Μεταξά, αδερφού του ιδρυτή του Ιδρύματός μας Νικολάου Β. Μεταξά, και των πέντε ναυτικών από τα Μεταξάτα που έχασαν την ζωή τους στις 6 Οκτωβρίου 1925 κατά το ναυάγιο του ατμοπλοίου «Μαργαρίτα» (ιδιοκτησίας του πλοιάρχου Βασιλείου Μεταξά) στον Ινδικό Ωκεανό.

Μέχρι το 1953 στα Μεταξάτα υπήρχαν έξι εκκλησίες που ανήκαν ως επί το πλείστον στις μεγάλες οικογένειες του χωριού. Από αυτές σήμερα λειτουργούν τρείς: ο Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής, ο Ι.Ν. Παναγίας και ο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου Μεταξάτων αποτέλεσε τον 17ο αιώνα την έδρα της Επισκοπής Κεφαλληνίας και Ζακύνθου, γι’ αυτό και σήμερα είναι γνωστή στους κατοίκους ως «Επισκοπή». Στον ίδιο χώρο λειτούργησε το πρώτο Τυπογραφείο της Ελλάδας όταν το μετέφερε από την Αγγλία στα Μεταξάτα ο Αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης (1628-1645) Νικόδημος Μεταξάς. Τα ερείπια του πρώτου Τυπογραφείου σώζονται μέχρι σήμερα στον προαύλιο χώρο του ναού.

Τα Μεταξάτα, όπως ολόκληρη η Κεφαλονιά, υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή από τον μεγάλο σεισμό του Αυγούστου 1953 που κατέστρεψε όλα τα πετρόκτιστα σπίτια του χωριού. Η ανοικοδόμησή τους ολοκληρώθηκε περί τα τέλη της δεκαετίας του ’50 με τα περισσότερα σπίτια να διατηρούν τον παραδοσιακό προσεισμικό τους χαρακτήρα. Παρ’όλα αυτά, οι οικονομικές ανακατατάξεις που έφεραν οι σεισμοί ανάγκασαν πολλούς κατοίκους να φύγουν για την Αθήνα ή άλλα αστικά κέντρα και ο πληθυσμός σημείωσε απότομη πτώση, η οποία όμως άρχισε να αντιστρέφεται τα τελευταία χρόνια, ιδίως από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Σήμερα στα Μεταξάτα βρίσκεται η έδρα της Φιλαρμονικής Λειβαθούς καθώς και της Εθελοντικής Ομάδας Δασοπροστασίας του νησιού. (Πηγή: Wikipedia)